Prywatność, bezpieczeństwo i kontrola nad procesem zakupowym pozostają kluczowymi wyzwaniami, na które zwracają uwagę konsumenci w dobie rozwoju handlu opartego na autonomicznych agentach AI (agentic commerce). Tak wynika z nowego raportu „Encoding Trust”, opublikowanego w ramach Mastercard Signals – cyklu analiz trendów i technologii kształtujących przyszłość handlu i płatności. Raport Mastercard wskazuje również, że rozwój agentic commerce będzie wymagał stworzenia nowej warstwy zaufania, obejmującej identyfikację agentów, potwierdzanie intencji użytkownika oraz kontrolę delegowanych uprawnień.
Agenci AI mogą w przyszłości nie tylko wyszukiwać i porównywać produkty, ale także podejmować decyzje zakupowe oraz realizować płatności w imieniu konsumentów i przedsiębiorstw. Jak pokazuje raport Mastercard „Encoding Trust”, największą barierą rozwoju tego modelu nie jest już jednak technologia, lecz zaufanie użytkowników i gotowość infrastruktury finansowej. Raport podkreśla, że kluczowymi elementami kształtującymi przyszłość handlu cyfrowego będą: zaufanie, bezpieczna weryfikacja tożsamości oraz skuteczna autoryzacja.
Z badania[1] przytoczonego w raporcie wynika, że 85% konsumentów jest otwartych na współpracę z AI podczas poszukiwania najlepszej oferty, a 74% pozwoliłoby agentowi wykonać określone zadanie zakupowe. Gotowość do korzystania z AI gwałtownie spada jednak wraz ze wzrostem autonomii systemu. Tylko 32% badanych zaakceptowałoby sytuację, w której agent wybiera produkt, ale człowiek nadal zatwierdza płatność. Zaledwie 9% pozwoliłoby AI samodzielnie dokonywać zakupów zgodnie z wcześniej ustalonymi zasadami.
Z danych Mastercard wynika, że ponad dwie trzecie konsumentów nie ufa jeszcze agentowej AI. Najczęściej wskazywane obawy dotyczą bezpieczeństwa, prywatności oraz możliwości utraty kontroli nad działaniami systemu.
Instytucje finansowe przygotowują się na wzrost nowych rodzajów ryzyka
Podobne wyzwania dostrzegają przedstawiciele sektora finansowego. W globalnym badaniu Accenture przeprowadzonym wśród 208 przedstawicieli banków i dostawców usług płatniczych, 78% respondentów spodziewa się znaczącego wzrostu skali oszustw związanych z rozwojem płatności realizowanych przez agentów AI.[2] Jednocześnie 85% uważa, że ich obecne systemy i plany skalowania nie są wystarczające, aby obsłużyć nadchodzące zmiany.[3]
– W handlu agentowym kluczowe pytanie nie będzie dotyczyło wyłącznie tego, czy dana płatność może zostać zrealizowana. Równie ważne jest potwierdzenie czy agent ma prawo wykonać konkretne działanie, czy odpowiada ono intencji użytkownika i czy mieści się w zakresie udzielonej zgody – mówi Marta Życińska, dyrektorka generalna polskiego oddziału Mastercard Europe.
Rynek o wartości nawet 5 bln dolarów
Według analiz przywołanych w raporcie wydatki konsumenckie wspierane przez agentów AI mogą do 2030 roku osiągnąć wartość od 3 do 5 bln dolarów.[4] W segmencie B2B potencjalna wartość rynku może być nawet trzykrotnie większa.
Obecna skala handlu agentowego pozostaje jednak niewielka. Transakcje realizowane przy udziale agentów odpowiadają obecnie za około 0,4% globalnego e-commerce pod względem liczby operacji oraz 0,2% pod względem ich wartości. Pokazuje to różnicę między możliwościami technologii a gotowością konsumentów, instytucji i infrastruktury płatniczej.
Od autoryzacji transakcji do zarządzania uprawnieniami
W tradycyjnym modelu płatności intencja użytkownika jest potwierdzana bezpośrednio w momencie zakupu. W modelu agentowym użytkownik może jednak określić swój cel wcześniej, a system zrealizuje działanie później, bez jego bezpośredniego udziału. Oznacza to konieczność stworzenia nowej warstwy zaufania, która przed wykonaniem transakcji pozwoli zweryfikować tożsamość agenta, intencję użytkownika, zakres udzielonych uprawnień, zgodność działania z przyjętymi zasadami, a także historię podejmowanych czynności i możliwość ich audytu.
W takim ujęciu autoryzacja przestaje być pojedynczą decyzją podejmowaną w chwili płatności. Staje się ciągłym procesem sprawdzania czy działania agenta pozostają zgodne z wolą użytkownika i mieszczą się w granicach udzielonej zgody. Istotną rolę może odegrać tu tokenizacja. Token, poza zabezpieczaniem danych karty, może stać się programowalnym nośnikiem uprawnień, określającym m.in. który agent może działać w imieniu użytkownika, jakie zakupy może realizować, u których sprzedawców, do jakiej kwoty, z jaką częstotliwością i przez jaki czas.
Zmiany obejmą również sposób prezentowania ofert przez sprzedawców. W sytuacji, gdy zakup realizuje agent, tradycyjne dane o zachowaniu klienta na stronie mogą przestać być dostępne. Dlatego informacje o produktach, cenach, promocjach, warunkach dostawy czy programach lojalnościowych będą musiały być przedstawiane w formie czytelnej nie tylko dla użytkowników, lecz także dla systemów AI. Jak wskazuje przywołana w raporcie analiza 2400 produktów dostępnych w sklepach Shopify, jedynie 11% z nich zawierało dane strukturalne umożliwiające agentom AI ich prawidłowe rozpoznanie i rekomendowanie.
– Rozwój handlu agentowego wymaga jasnych zasad dotyczących tożsamości, uprawnień, odpowiedzialności i zgody użytkownika. Dlatego Mastercard pracuje nad rozwiązaniami wspierającymi bezpieczne płatności realizowane przez agentów, programowalne uprawnienia, potwierdzanie intencji użytkownika oraz identyfikację i nadzór nad agentami. Istotne jest także przygotowanie firm, sprzedawców i deweloperów do działania w tym nowym modelu – dodaje Marta Życińska.
Raport wskazuje, że sukces agentic commerce będzie zależał od możliwości jasnego określania granic działania agentów, monitorowania ich decyzji, cofania zgody oraz sprawnego odwracania błędnych transakcji.
[1] https://www.accenture.com/gb-en/insights/consulting/talk-my-ai-agent
[2] https://bankingblog.accenture.com/agentic-payments-commerce#:~:text=Challenges%252520in%252520agentic%252520payments
[3] J.w.
[4] https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2025-10-21-gartner-unveils-top-predictions-for-it-organizations-and-users-in-2026-and-beyond
